فیلتر فلزی و کیسه ای هواساز پیش فیلتر

فهرست مطالب:

فیلتراسیون هوای محیط: ستون فقرات سلامتی و بهره‌وری

هوای پاک، نه تنها یک نیاز اساسی برای بقا، بلکه یک پیش‌شرط حیاتی برای سلامت انسان و عملکرد بهینه تجهیزات صنعتی و تاسیساتی است. در قلب هر سیستم تهویه مطبوع یا سیستم مدیریت کیفیت هوای داخلی (IAQ)، دستگاهی به نام «هواساز» (Air Handling Unit - AHU) قرار دارد که وظیفه تنظیم دما، رطوبت و مهم‌تر از همه، پاکسازی هوا را بر عهده دارد. فیلترهای هواساز، خط مقدم دفاعی در برابر آلاینده‌های معلق در هوا هستند؛ از گرد و غبار درشت گرفته تا ذرات میکروسکوپی بیماری‌زا.
انتخاب، خرید، نصب و نگهداری صحیح این فیلترها تاثیر مستقیمی بر طول عمر تجهیزات، هزینه‌های عملیاتی (به‌ویژه مصرف انرژی) و مهم‌تر از همه، کیفیت زندگی ساکنین فضا دارد. در این متن به بررسی جامع انواع فیلترهای هواساز، شامل پیش‌فیلترهای فلزی و پلیتد (Pleated)، فیلترهای کیسه‌ای (Bag Filters)، فیلترهای هپا (HEPA) و کربن فعال (Activated Carbon) می پردازیم. همچنین عوامل مؤثر بر قیمت، روش نصب، نکات خرید، کاربردهای تخصصی و پرسش‌های رایج پیرامون  انواع فیلتر ها را بررسی می کنیم.

کاربرد فیلترفلزی هوا ( پیش فیلتر)

 همان‌طور که عنوان شد این نوع از فیلترها در اولین مرحله سیستم فیلتراسیون نصب می‌شوند و قادر هستند ذرات درشت، گرد غبار، پرز و مو و... که در مسیر ورودی و دریچه هوای تازه هواساز هستند را فیلتر نمایند. پیش فیلتر فلزی در قسمت دریچه ورودی دستگاه‌های هواساز، ایرواشر، فن باکس‌ها، کمپرسورها و توربین‌ها قرار می‌گیرند تا از ورود گردوغبار و اجسام بزرگ‌تر از یک تا دو میلیمتر جلوگیری کنند.
 از فیلتر های آلومینیمی به‌خاطر قابلیت شستشو و طول عمر بالا در صنایع مختلفی از قبیل صنایع سیمان، فولاد، مس، پتروشیمی، نفت، خودروسازی و صنایع لاستیک و تولید پودرهای غذایی و شیمیایی، نیروگاه‌های برق و... استفاده می‌شود.

در زمان انتخاب و خرید فیلتر فلزی هوا باید به میزان افت فشار نیز دقت نمود، چون در تجهیزات مختلف چند ردیف فیلتر بکار برده می‌شود باید از افت فشار هرکدام مطلع بود تا در میزان هوادهی که برای دستگاه تعریف شده اختلال ایجاد نشود. افت فشار پیش فیلترهای فلزی به طور معمول 10 تا 15 پاسکال در جریان هوای 3400 مترمکعب در ساعت معادل 2000 cfm است. یکی دیگر از موارد مهم در زمان سفارش فیلتر فلزی برای دستگاه‌های هواساز ابعاد و اندازه فیلتر فلزی می‌باشد که باید به طور دقیق اعلام شود معمولاً ابعاد 30 در 30 سانتی‌متر، 30 در 60 سانتی‌متر و 50 در 50 سانتی‌متر سایزهای پر مصرف هستند. قیمت فیلتر فلزی هواساز با توجه به ابعاد، متریال و تعداد لایه های توری بکار رفته مشخص می شود بطور مثال قیمت پیش فیلتر فلزی 5 لایه با قاب گالوانیزه در ابعاد 50*50 سانتیمتر در حدود 10 دلار و همین مشخصات ابعاد 60*60سانتیمتر حدود 12 دلار می باشد.

مزیت فیلترهای فلزی :

اصلی‌ترین مزیت فیلترهای فلزی قابلیت شستشوی آنها است شما می‌توانید این فیلترها را به‌راحتی از قاب کشوی خارج کرده نظافت نمایید و بعد در محل خود قرار دهید. مورد دیگر تنوع در سایزبندی و قابلیت تولید سایزهای مختلف فیلتر در تعداد لایه‌های متفاوت با تراکم و مش‌های مختلف می‌باشد. در ضمن طول عمر بالا و سهولت در جانمایی و تعویض نیز از مزایای فیلتر فلزی هوا است. مقاومت بالا در برابر فشارهای مکانیکی و ضربه نیز می‌تواند از خصوصیات مثبت این گروه از فیلترها باشد.

ابعاد فیلتر فلزی :

 همان‌طور که گفته شد یکی از مزیت‌های پیش فیلترهای فلزی ابعاد مختلف و سفارشی ساز آن است. شرکت آذین تهویه فیلتر فلزی را طبق سفارش مشتری در ابعاد مختلف و با تعداد لایه‌های فیلتر متنوع تولید می‌نمایید.
 ولی درعین‌حال به علت مصرف بالای این نوع از فیلترها ابعاد استاندارد و آماده تحویل فیلتر فلزی 60*60 سانتیمتر و 30*60 سانتی‌متر می‌باشد. عمق این فیلترها باتوجه‌به تعداد لایه‌های توری بین 2.5 تا 5 سانتی‌متر می‌باشد. قاب این فیلترها از ورق گالوانیزه یا آلومینیم ساخته می شود. در تصویر زیر فیلترهای فلزی 60 در 60 سانت 5 لایه را مشاهده می نمایید.

قیمت فیلتر فلزی :

فیلترهای فلزی قیمت مناسب‌تری نسبتاً به دیگر نمونه‌های فیلتر مانند فیلتر هپا، فیلتر اولپا و بگ فیلتر دارد. از پارامترهای مهم که در تعین قیمت پیش فیلتر نقش دارد می‌توان به نوع متریال بکار رفته در قاب، جنس توری، ضخامت و تعداد ردیف توری‌ها و ابعاد قاب صافی اشاره نمود. قیمت چند سایز پر مصرف در ذیل عنوان شده است.

قیمت فیلتر فلزی با قاب گالوانیزه 60 در 60 سانتی متر و 5 لایه توری آلومینیم در حدود 900.000 تومان می باشد.

قیمت فیلتر فلزی با قاب گالوانیزه 30 در 60 سانتی متر و 5 لایه توری آلومینیم در حدود 500.000 تومان می باشد.

قیمت فیلتر فلزی با قاب گالوانیزه 50 در 50 سانتی متر و 5 لایه توری آلومینیم در حدود 750.000 تومان می باشد.

دیگر انواع فیلتر :

فیلترهای هوا باتوجه‌به میزان فیلتراسیون، نوع مواد بکار رفته در ساخت صافی و کارایی آن قابل‌دسته‌بندی هستند.
 در بالا توضیحاتی درمورد فیلتر فلزی به‌عنوان یکی از پرکاربردترین انواع فیلتر داده شد در ادامه چند نمونه از فیلترهای دیگر را نیز برای شما نان خواهیم برد و توضیحی مختصر در مورد هر کدام خواهیم داد.

1-فیلتر کیسه ای یا بگ فیلتر ( BAG FILTER )

باید بدانید که فیلترهای کیسه‌ای یکی از رایج‌ترین فیلترهای هوا در سیستم‌های تهویه‌مطبوع در کاربردهای صنعتی و تجاری و همچنین برای مصارف مسکونی، برای بهبود کیفیت هوای داخلی هستند که بر روی انواع هواسازها و تجهیزات تهویه‌مطبوع نصب می‌شوند. فیلترهای موجود در تجهیزات تامین هوای تازه به‌عنوان مرحله اول و دوم فیلتراسیون، یا به‌عنوان فیلتراسیون اصلی برای این کاربردها مورداستفاده قرار می‌گیرد. از فیلتر کیسه‌ای به‌عنوان پیش فیلتر برای کاربردهای فرایند اتاق تمیز نیز استفاده می‌شود. 
 بگ فیلترها (BAG FILTER) همچنین در قسمت هوای خروجی یا در سیستم‌های گردش مجدد برای محافظت از واحدهای انتقال هوا استفاده می‌شوند. فیلتر کیسه‌ای ظرفیت نگهداری گردوغبار و طول عمر بیشتری نسبت به سایر صافی‌ها دارند.
 همان‌طور که از نام این فیلتر مشخص است متریال بکار رفته در ساخت آن از کیسه‌های پارچه‌ای است که به‌خاطر بالابردن راندمان آن این فیلتر به‌صورت کیسه‌های در کنار هم قرار گرفته، چیدمان می‌شوند و به‌صورت متراکم در یک قاب قرار می‌گیرند.
 فیلتر های کیسه‌ای باتوجه‌به رده تولید شده دارای راندمان 50 تا 80 درصدی هستند که کلاس تولیدی این فیلتر ها از F5 تا F9 است.

2-فیلتر پلیتد (Pleated Filter)

فیلتر پلیتد (Pleated Filter) یکی از انواع فیلترهای هوا است که در صنایع مختلف و سیستم‌های تهویه هوا کاربرد دارد. این فیلترها به دلیل ساختار خاص خود، قابلیت جداسازی ذرات ریز و گرد و غبار را دارند و در افزایش کیفیت هوای داخلی ساختمان‌ها و محیط‌های کاری نقش مهمی ایفا می‌کنند. معمولا در ساخت اگزاست فن و هوارسان های که همراه با باکس سایلنت هستند از فیلتر های فلزی و پلیتد برای جذب ذرات گرد و غبار استفاده می شود. در ادامه، به بررسی جزئیات فیلتر پلیتد، ساختار آن، و کاربردهای مختلف آن می‌پردازیم.

ساختار فیلتر پلیتد

فیلتر پلیتد از یک لایه نسوز تشکیل شده است که به صورت چین‌خورده (پلیتد) درآمده است. این چین‌خوردگی‌ها سطح تماس فیلتر با هوا را افزایش می‌دهند و باعث می‌شوند که ذرات ریز و گرد و غبار بیشتری جدا شوند. لایه نسوز از موادی مانند فایبرگلاس، پلی‌استر، یا سایر مواد سنتتیک ساخته می‌شود که دوام بالایی دارند و در برابر آلودگی‌های مختلف مقاوم هستند.

کاربردهای فیلتر پلیتد

سیستم‌های تهویه هوا (HVAC): فیلترهای پلیتد در سیستم‌های تهویه هوای ساختمان‌های تجاری و مسکونی کاربرد دارند. این فیلترها باعث جداسازی ذرات ریز هوا می‌شوند و از ورود گرد و غبار، قارچ‌ها، و سایر آلاینده‌ها به داخل ساختمان جلوگیری می‌کنند.

صنایع داروسازی: در صنایع داروسازی، کیفیت هوای داخلی بسیار مهم است. فیلترهای پلیتد با درجه تصفیه بالا (HEPA) در این صنایع استفاده می‌شوند تا از ورود ذرات ریز و میکروارگانیسم‌ها به محیط تولید جلوگیری شود.

صنایع غذایی: در صنایع غذایی، فیلترهای پلیتد برای جلوگیری از آلودگی هوا و حفظ کیفیت محصولات غذایی استفاده می‌شوند. این فیلترها باعث می‌شوند که ذرات ریز و گرد و غبار به داخل محیط تولید وارد نشوند و از رشد میکروارگانیسم‌ها جلوگیری شود.

صنایع بهداشتی و پزشکی: در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، فیلترهای پلیتد برای حفظ کیفیت هوای داخلی و جلوگیری از انتشار عفونت‌ها استفاده می‌شوند. این فیلترها باعث می‌شوند که هوای تمیز و بدون آلاینده به داخل اتاق‌های عمل، بخش‌های بستری، و سایر محیط‌های حساس وارد شود.

صنایع صنعتی: در صنایع صنعتی، فیلترهای پلیتد برای جداسازی ذرات ریز و گرد و غبار از هوای ورودی به سیستم‌های تهویه استفاده می‌شوند. این فیلترها باعث می‌شوند که تجهیزات و ماشین‌آلات در معرض آلودگی قرار نگیرند و عمر کارکردی آن‌ها افزایش یابد.

مزایای فیلتر پلیتد

بهره‌وری بالا: ساختار چین‌خورده فیلتر پلیتد باعث می‌شود که سطح تماس با هوا افزایش یابد و بهره‌وری تصفیه بالاتری داشته باشد.

دوام بالا: مواد استفاده شده در ساخت فیلترهای پلیتد دارای دوام بالایی هستند و در برابر آلودگی‌های مختلف مقاوم هستند.

نگهداری آسان: فیلترهای پلیتد نسبت به سایر انواع فیلترها نگهداری آسان‌تری دارند و می‌توانند به راحتی تعویض شوند.

کاهش هزینه‌های عملیاتی: با استفاده از فیلترهای پلیتد، هزینه‌های نگهداری و تعمیر تجهیزات کاهش می‌یابد و عمر کارکردی سیستم‌های تهویه هوا افزایش می‌یابد.

3-فیلتر هپا (HEPA)

فیلتر هپا یکی از انواع فیلترهای نهایی است که در کاربردهای صنایع غذایی، دارویی و بهداشتی در تجهیزات تهویه‌مطبوع و تزریق هوای تازه در هوارسان‌ها مور استفاده قرار می‌گیرد.
 فیلتر هپا HEPA FILTER که مختصر شده کلمه Filter High Efficiency Particulate Air (فیلترینگ ذرات هوا با عملکرد بالا) می‌باشد، از هم تنیده شدن نامنظم الیاف پلیمری، فایبرگلاس، پوشال یا حصیر فشرده شده تشکیل می‌شود و سطحی با منافذ بسیار ریز را ایجاد می‌کند که قادر است ذرات معلق در هوا را که بالاتر از 0.3 میکرون هستند به دام اندازد.
 در فیلتر های هپا سه مورد اصلی که در جذب ذرات می‌تواند تاثیرگذار باشد عبارت است از 
 1-تعداد ردیف الیاف که سطح متراکم فیلتر را به وجود آورده
 2-سرعت هوای عبوری از روی فیلتر و میزان آلودگی و اندازه ذرات
 3-عمق و ضخامت فیلتر 
 صافی‌های هپا باتوجه‌به نوع مواد و فشردگی فیلتر در 5 رده‌بندی یا کلاس تولید می‌شود که در جدول زیر نشان‌داده‌شده است. نکته قابل‌توجه در مورد این فیلتر ها این است که در صورت ذکر حرف W در کنار آن قابلیت شستشو به آن اضافه می‌شود.

فیلترهای هپا به‌صورت تخت یا استوانه‌ای در ابعاد مختلف تولید می‌شوند. در ساخت این نوع فیلتر از ورق‌های کاغذی مخصوص و فویل‌های آلومینیمی استفاده می‌شود که به‌صورت آکاردئونی در کنار هم قرار می‌گیرند و پس از چیدمان و فشردگی مناسب توسط نوعی چسب در کنار هم و در یک چهارچوب فلزی یا چوبی ثابت می‌گردند.
 از فیلترهای هپا در بسیاری از دستگاه‌های تصفیه هوا و اکثر هواسازهای هایژنیک استفاده می‌شود و باتوجه‌به نوع چیدمان آکاردئونی سطوح صافی به‌راحتی سطح زیادی از صفحات فیلتر هپا در یک قاب کوچک جاسازی می‌شود.

4-فیلتر اولپا ( ULPA )

فیلتر اولپا در موارد خاص و بعد از تحلیل هوا مورداستفاده قرار می‌گیرد. ULPA FILTER که خلاصه شده کلمه Ultra - Low Particulate Air Filter (فیلترینگ ذرات بسیار ریز هوا) است. این نوع از فیلترها تقریباً به لحاظ ساختاری و نوع عملکرد، مشابه فیلتر هپا هستند و با این تفاوت که این نوع فیلتر می‌تواند ذرات معلق هوا را تا بزرگی 0.12 میکرون در خود نگه دارد و بادقت بالای عمل فیلتراسیون را انجام دهد.
 فیلتر اولپا باتوجه‌به تحقیقات صورت‌گرفته راندمانی در حدود 99/99درصد دارند.
 مواد اولیه مورداستفاده در ساخت این نوع از فیلتر ها کاغذهای میکرو فایبرگلاس (بوروسیلیکات) به همراه فویل‌های آلومینیومی جداکننده هستند. در حمل‌ونقل این فیلتر باید بسیار دقت شوند؛ چون به‌خاطر حساسیت بالا به‌راحتی امکان آسیب و پارگی الیاف فیلتر وجود دارد.

عوامل موثر در قیمت فیلترهای هواساز

قیمت‌گذاری فیلترهای هوا تابعی از پیچیدگی ساختاری، مواد اولیه به کار رفته، و سطح کارایی فیلتراسیون مورد نیاز است. یک فیلتر ارزان‌قیمت ممکن است در کوتاه‌مدت صرفه‌جویی به نظر برسد، اما اغلب منجر به افزایش هزینه‌های نگهداری و افت کیفیت هوا در بلندمدت می‌شود. پس قیمت فیلتر هواساز را با مشخصات و کیفیت آن باید مقایسه نمود. در  ادامه انواع فیلتر و مواردی که در قیمت هر کدام نقش دارند را شرح خواهیم داد.

1-پیش‌فیلتر فلزی و پلیتد (Pre-filters: Metal & Pleated)

این دسته معمولاً به‌عنوان مرحله اول فیلتراسیون عمل کرده و وظیفه حذف ذرات بزرگ‌تر (مانند پرز، مو و گرد و غبار درشت) را دارند تا عمر فیلترهای مراحل بعدی افزایش یابد.
• متریال (Material): در پیش‌فیلترهای فلزی (اغلب آلومینیوم یا گالوانیزه)، مقاومت در برابر خوردگی و قابلیت شستشو (Washability) عامل اصلی قیمت فیلتر فلزی است. فیلترهای فلزی بادوام‌تر هستند اما وزن بیشتری دارند. در فیلترهای پلیتد، نوع متریال لایه فیلتر کننده (مانند الیاف شیشه‌ای یا الیاف سنتتیک) و ضخامت چارچوب تعیین‌کننده است.
• قابلیت شستشو: فیلترهای فلزی یا برخی پلیتدها که قابلیت شستشو دارند، هزینه اولیه بالاتری دارند، اما هزینه تعویض آن‌ها عملاً حذف می‌شود.
• سطح مقطع مؤثر (Effective Surface Area): در فیلترهای پلیتد (تاشو)، تعداد و عمق پلیت‌ها تعیین‌کننده سطح مقطع مؤثر است. هر چه این سطح بزرگ‌تر باشد، ظرفیت جذب گرد و غبار افزایش یافته و افت فشار اولیه کاهش می‌یابد که مستقیماً بر قیمت نهایی تاثیر می‌گذارد.

2-فیلتر کیسه‌ای (Bag Filters / Pocket Filters)

فیلترهای کیسه‌ای که معمولاً در رده‌های راندمانی متوسط (F5 تا F9) قرار می‌گیرند، توازن خوبی بین ظرفیت جذب و مقاومت جریان هوا ایجاد می‌کنند.قیمت فیلتر کیسه ای به عوامل زیر وابسته است.
• کلاس راندمان (Efficiency Class): طبق استاندارد EN779 یا ISO 16890، هر چه کلاس راندمان بالاتر باشد (مثلاً F9 نسبت به F5)، مواد فیلتر متراکم‌تر و قیمت بالاتر است.
• تعداد کیسه‌ها (Number of Bags): تعداد جیب‌ها مستقیماً با سطح فیلتراسیون کل مرتبط است. فیلترهایی با تعداد کیسه‌های بیشتر، ظرفیت جذب بیشتری دارند و گران‌تر هستند.
• ظرفیت نگهداری غبار (Dust Holding Capacity - DHC): این پارامتر نشان می‌دهد فیلتر قبل از رسیدن به افت فشار اشباع (Saturation Pressure Drop)، چه میزان غبار را می‌تواند در خود نگه دارد. فیلترهای با DHC بالاتر، معمولاً از الیاف با کیفیت‌تری ساخته شده‌اند و قیمت بیشتری دارند.

3-فیلتر هپا (HEPA) و کربن فعال (Activated Carbon)

این فیلترها اغلب در مراحل نهایی فیلتراسیون استفاده شده و به دلیل دقت بسیار بالا، قیمت قابل توجهی دارند. قیمت فیلتر هپا و کربن را با پارامترهای زیر می توان تخمین زد.
• راندمان جداسازی (Separation Efficiency) در هپا: فیلترهای هپا (High Efficiency Particulate Air) بر اساس استاندارد EN1822 دسته‌بندی می‌شوند (از H10 تا H14). فیلتر H14 با راندمان 99.995% در 0.1 تا 0.3 میکرون، بسیار گران‌تر از H10 است. همچنین، کیفیت ساخت و ضخامت مدیای فیلتر (Media Thickness) عامل مهمی است.
•کیفیت کربن فعال: در فیلترهای کربن فعال، قیمت بر اساس نوع کربن (مثلاً پوست نارگیل یا زغال سنگ فعال شده با بخار)، وزن کربن مورد استفاده در فیلتر و سطح ویژه (Specific Surface Area) آن تعیین می‌شود. کربن‌های با کیفیت بالاتر، که برای جذب آلاینده‌های مولکولی خاص (مانند فرمالدئید یا VOCs) بهینه‌سازی شده‌اند، هزینه بالاتری دارند.

روش نصب و تعویض فیلتر هوا

نصب صحیح فیلترهای هواساز نکته ای حیاتی است؛ یک نصب نادرست می‌تواند کارایی سیستم را تا حد صفر کاهش دهد و منجر به عبور هوا (Bypass Air) شود.

مراحل گام به گام نصب و تعویض فیلتر هواساز:

1. ایمنی و قطع برق (Safety First & Power Off): اولین و مهم‌ترین گام، قطع کامل برق سیستم هواساز از منبع اصلی برای جلوگیری از هرگونه آسیب جانی و تجهیزاتی است.
2. دسترسی به محفظه (Access the Housing): پنل دسترسی به سکتور فیلتر (Filter Section) در هواساز را باز کنید. اغلب این پنل‌ها با پیچ یا قفل‌های سریع‌بسته محکم شده‌اند.
3. آزادسازی بست‌ها و خروج فیلتر مستعمل: بست‌های نگهدارنده فیلتر قدیمی را آزاد کنید. هنگام خارج کردن فیلتر، باید مراقب باشید تا گرد و غبار انباشته شده به محیط کار پخش نشود (استفاده از دستکش و ماسک توصیه می‌شود).
4. بازرسی و تمیزکاری: محفظه فیلتر را بازرسی کنید. اگر پیش‌فیلتر فلزی شست‌وشو شدنی است، آن را تمیز کنید. اگر فیلتر کیسه‌ای یا هپا مستعمل است، آن را برای دفع مناسب کنار بگذارید.
5. نصب فیلتر جدید با توجه به جهت جریان هوا (Air Flow Direction): این مهم‌ترین نکته است. فیلترهای کیسه‌ای و هپا دارای علامت‌هایی هستند که جهت صحیح جریان هوا را نشان می‌دهند. نصب معکوس، به خصوص در فیلترهای کیسه‌ای، باعث تغییر شکل جیب‌ها و کاهش شدید کارایی می‌شود.
6. آب‌بندی (Sealing) فیلترهای حساس: برای فیلترهای هپا و فیلترهای دقیق که در سیستم‌های حساس (مانند اتاق‌های تمیز یا بیمارستان‌ها) استفاده می‌شوند، اطمینان از آب‌بندی کامل محل قرارگیری فیلتر با استفاده از واشرها یا درزگیرهای مخصوص ضروری است تا هیچ هوایی از کناره‌ها نشت نکند (Leakage).
7. بستن پنل و راه‌اندازی مجدد: پس از اطمینان از جای‌گیری صحیح، بست‌ها را محکم کرده و پنل دسترسی را ببندید. سپس برق را وصل کرده و عملکرد سیستم را تست کنید.

نکات مهم در زمان خرید فیلتر هواساز

خرید فیلتر مناسب مستلزم نگاهی فراتر از قیمت روز است. هدف اصلی، بهینه‌سازی عملکرد سیستم با کمترین هزینه عملیاتی (Total Cost of Ownership) است. شاید توجه به چند نکته زیر بتواند در خرید فیلترهواساز به شما کمک کند.
• ابعاد دقیق فیزیکی (Physical Dimensions): فیلتر باید دقیقاً با محفظه فیت شود. حتی یک اختلاف میلی‌متری در طول، عرض یا ضخامت، منجر به ایجاد شکاف‌هایی می‌شود که اجازه می‌دهد هوای فیلتر نشده از کنار فیلتر عبور کند (Bypass Air). این امر کارایی کل سیستم را زیر سوال می‌برد.
• کلاس فیلتراسیون (MERV/ISO): درجه‌بندی فیلتر باید متناسب با نیاز محیط باشد. استفاده از فیلترهای بسیار دقیق (مانند هپا) در فضاهایی که نیاز به استاندارد بالا ندارند، منجر به افت فشار غیرضروری و افزایش مصرف انرژی می‌شود. همچنین، استفاده از فیلترهای ضعیف‌تر از حد نیاز، سلامت محیط را به خطر می‌اندازد.
• مقاومت در برابر جریان هوا (Initial Pressure Drop): این پارامتر نشان‌دهنده میزان نیروی مقاومتی است که فیلتر در برابر عبور هوا ایجاد می‌کند و معمولاً با واحد پاسکال (Pa) اندازه‌گیری می‌شود. فیلترهای با افت فشار اولیه پایین، فشار کمتری بر فن (Blower) وارد می‌کنند که این امر مصرف انرژی (Energy Consumption) سیستم تهویه را کاهش می‌دهد. همواره فیلتری را انتخاب کنید که پایین‌ترین افت فشار ممکن را برای کلاس راندمانی مورد نظر شما ارائه دهد.
• استانداردهای تولید و گواهینامه‌ها: از خرید فیلترهای بدون نام و نشان پرهیز کنید. فیلترهای معتبر دارای گواهینامه‌های بین‌المللی (مانند ISO 16890 یا ASHRAE 52.2 برای MERV) هستند که صحت ادعاهای راندمانی آن‌ها را تضمین می‌کند.

کاربرد انواع فیلتر هوا در سیستم فیلتراسیون چند مرحله‌ای

در سیستم‌های تهویه مطبوع مدرن و کاربردهای حساس، از یک فیلتر واحد استفاده نمی‌شود؛ بلکه یک سیستم فیلتراسیون چند مرحله‌ای (Multi-stage Filtration System) به کار گرفته می‌شود که هر مرحله وظیفه حذف آلاینده‌های خاصی را دارد.
نوع فیلترکلاس راندمان رایج (EN779/ISO)وظیفه اصلی کاربرد معمولپیش‌فیلتر فلزی/پلیتد اولیهG1 تا G4 (معادل ISO Coarse/ePM10)حذف ذرات بزرگ (پرز، گرد و غبار درشت)مرحله اول در تمام هواسازها برای محافظت از تجهیزات.فیلتر کیسه‌ایF5 تا F9 (معادل ISO ePM2.5)حذف ذرات ریز و میانی، بهبود کیفیت هوای عمومی.بیمارستان‌ها (F7/F8)، دفاتر اداری، مراکز تجاری.فیلتر هپا (HEPA)H13 تا H14 (معادل ISO U15/U16)حذف بیش از 99.97% ذرات 0.3 میکرونی، باکتری‌ها و ویروس‌ها.اتاق‌های عمل، صنایع دارویی، صنایع الکترونیک (Clean Rooms).فیلتر کربن فعال-جذب آلاینده‌های مولکولی، بو، گازها و ترکیبات آلی فرار (VOCs).آشپزخانه‌های صنعتی، مناطقی با آلودگی گازی یا بوی نامطبوع.

ترتیب استفاده از انواع فیلتر هوا :

1. مرحله اول (پیش‌فیلتر): فیلترهای G1-G4 (معمولاً پلیتد یا فلزی) بیشترین حجم غبار را جذب می‌کنند و عمر مفید فیلترهای گران‌تر بعدی را افزایش می‌دهند.
2. مرحله دوم (فیلتر کیسه‌ای): فیلترهای F5 تا F9، کیفیت هوای تنفسی را به سطح قابل قبولی می‌رسانند و معمولاً مرحله نهایی برای سیستم‌های عمومی ساختمان هستند.
3. مرحله سوم (فیلتر هپا): در فضاهایی که نیاز به کنترل بسیار دقیق آلودگی ذراتی دارند (مانند محیط‌های دارویی)، هپا پس از فیلتر کیسه‌ای نصب می‌شود تا بالاترین سطح پاکیزگی را فراهم آورد.
4. فیلتر کربن فعال: این فیلترها معمولاً به‌صورت مجزا یا به صورت کامپوزیت (ترکیبی با یک فیلتر ذرات) استفاده می‌شوند تا علاوه بر ذرات، کیفیت شیمیایی هوا نیز بهبود یابد.

سوالات متداول درمورد انواع فیلتر هواساز

1. آیا تمام فیلترهای هواساز قابلیت شستشو دارند؟

خیر. فیلترهای فلزی معمولاً شست‌وشو پذیر هستند و می‌توان آن‌ها را تمیز و مجدداً استفاده کرد. با این حال، فیلترهای کاغذی، پلیتد (اغلب الیاف شیشه‌ای)، کیسه‌ای و به ویژه فیلترهای هپا و کربن فعال، ذاتاً یک‌بار مصرف هستند. شستشوی این فیلترها باعث آسیب به ساختار الیاف، تخریب مدیای فیلتر و کاهش شدید راندمان می‌شود و اکیداً توصیه نمی‌گردد.

2. بهترین زمان تعویض فیلتر را چگونه تشخیص دهیم؟

بهترین شاخص برای زمان تعویض فیلتر، اندازه‌گیری افت فشار نهایی (Final Pressure Drop) است. سازنده هر فیلتر یک حداکثر افت فشار مجاز (مثلاً 250 Pa برای یک فیلتر کیسه‌ای) را تعیین می‌کند. زمانی که افت فشار فیلتر به این مقدار رسید، زمان تعویض است، صرف نظر از اینکه چند ماه از نصب آن گذشته باشد. البته باید دوره‌های زمانی منظم (مثلاً هر 3 یا 6 ماه) برای بازرسی چشمی نیز در نظر گرفت.

3. چرا استفاده از پیش‌فیلتر ضروری است؟

پیش‌فیلترها (G1-G4) وظیفه سنگین‌ترین کارها را بر عهده دارند. اگر فیلتر اصلی (مثلاً کیسه‌ای F8) مستقیماً در معرض غبار درشت قرار گیرد، به سرعت مسدود شده و افت فشار ایجاد می‌کند. استفاده از پیش‌فیلتر باعث می‌شود که 80 تا 90 درصد گرد و غبار درشت توسط فیلتر ارزان‌تر جذب شود و عمر مفید فیلترهای گران‌تر مراحل بعدی 3 تا 5 برابر افزایش یابد.

4. استاندارد MERV دقیقاً به چه معناست و چه تفاوتی با ISO دارد؟

MERV (Minimum Efficiency Reporting Value) یک استاندارد آمریکایی (ASHRAE 52.2) است که کارایی فیلتر را بر اساس توانایی آن در به دام انداختن ذرات در سه محدوده اندازه (بزرگ، متوسط، کوچک) گزارش می‌دهد. محدوده MERV از 1 تا 20 است. استاندارد ISO 16890 یک استاندارد بین‌المللی جدیدتر است که راندمان را بر اساس کسر جرمی ذرات (ePM1، ePM2.5، ePM10) ارزیابی می‌کند. هرچند ارتباط نزدیکی بین این دو استاندارد وجود دارد (مثلاً MERV 13 تقریباً معادل F7/ePM1 است)، اما ISO 16890 دید جامع‌تری از کارایی فیلتر در شرایط واقعی آلودگی محیطی ارائه می‌دهد.

5. آیا فیلتر کربن فعال بر مصرف انرژی تاثیر می‌گذارد؟

بله، به دو صورت. اولاً، کربن فعال در داخل یک مدیای فیلتر جاسازی می‌شود که خود مقداری مقاومت جریان هوا ایجاد می‌کند. ثانیاً، اگر کربن فعال بیش از حد سنگین باشد یا در مجاورت فیلترهای بسیار متراکم قرار گیرد، می‌تواند افت فشار سیستم را افزایش داده و در نتیجه فن را وادار به کار سخت‌تر و مصرف انرژی بالاتر کند. انتخاب کربن فعال سبک با کیفیت بالا که کمترین افزایش افت فشار را ایجاد کند، حیاتی است